Nu we de eerste hitte van 2010 achter de rug hebben en verrast zijn met hevige onweersbuien, is het tijd om even te zitten en wat feiten en fabels rond de bliksem op een rijtje te zetten.

Negen ontkrachtte fabels en hun feiten.

1. Bliksem is minder gevaarlijk dan tornado’s en orkanen

Mythe. Bliksem doodt jaarlijks meer mensen dan tornado’s of orkanen. Volgens de Amerikaanse nationale weerdienst is bliksem het meest onderschatte weerfenomeen. In Nederland worden jaarlijks gemiddeld 10 mensen door de bliksem geraakt waarvan er 5 overlijden aan de gevolgen. Over de hele wereld komt het getal op gemiddeld 1000 mensen met 500 overlijdens. Dus een kans van 1 op 2 wat overleven betreft.

2. Als je binnen blijft kan de bliksem je niet raken

Hoewel het waar is dat je tijdens een onweer beter binnen kan zitten, wil dat niet zeggen dat de bliksem dan geen gevolgen kan hebben. Om problemen te voorkomen, blijf uit de buurt van vaste telefoons (de telefoonkabels eigenlijk) en stromend water (dus niet douchen of de afwas doen). Gebruik liever even geen elektrische apparaten.

Hoewel mensen denken dat bliksem zelf niet je huis in kan komen, kan ik vertellen dat dit wel kan. Mijn moeder vertelt al jaren met ontzag hoe zij als kind meemaakte dat een bolbliksem langzaam het huis naar binnen zweefde via de deur en met een luide knal via het raam weer vertrok.

3. Bliksem haalt vliegtuigen uit de lucht

Integendeel. Blikseminslag in een vliegtuig komt zelfs zeer regelmatig voor. Toch valt er zelden een vliegtuig uit de lucht vanwege een blikseminslag. Gemiddeld wordt elk commercieel vliegtuig één keer per jaar getroffen. Een vliegtuig is gemaakt van aluminium en werkt net als een auto als de kooi van Faraday, m.a.w. de bliksem wordt over de romp geleid en beschadigt noch mens, noch machine. Bovendien zijn alle elektronische systemen verplicht extra beschermd tegen blikseminslag.

4. Elektrische apparaten kunnen alleen beschadigd worden als de bliksem inslaat in je eigen huis

Helaas een gevaarlijke mythe. Elektrische pieken afkomstig van bliksem zijn zo sterk dat je huis niet getroffen hoeft te worden om toch schade op te lopen. Dus als een zware, ernstige storm voorspeld wordt, trek dan tijdig alle stekkers uit de stopcontacten en verwijder de apparaten, als het kan, een eindje van de stopcontacten. Zelfs speciale stopcontactdozen kunnen een heftige elektrische piek van een blikseminslag niet opvangen.

Deze feiten kan ik persoonlijk bevestigen. Een zestal jaar geleden sloeg in mijn straat, op een meter of zes afstand van mijn huis, de bliksem in een lantaarnpaal in. Alle elektrische apparaten waren uitgetrokken maar er stond op dat moment nog één vergeten PC te draaien. Compleet doorgebrand ! Gelukkig zorgde de verzekering voor een splinternieuwe PC maar wij hebben onze les geleerd.

5. Vermijd auto’s tijdens een onweer

Net als een vliegtuig is een auto een stalen kooi die bliksem de grond leidt en dus de meest veilige plek om een onweer uit te zitten. Maar dan moet je auto wel een echt dak hebben en geen cabriolet zijn of een golfautootje !

Als je in je auto zit en door de bliksem getroffen wordt, blijf dan vooral rustig. Raak geen elektrische of metalen dingen aan. Wacht geduldig tot het onweer helemaal over is en stap dan pas voorzichtig uit.

6. Bliksem slaat nooit twee keer op dezelfde plek in

Helaas, de bliksem kan niet tellen maar wel meerdere keren op dezelfde plek inslaan. Waarom doet de bliksem dit ? Meestal heeft het te maken met de samenstelling van de plek. Gebouwen met veel metaal, hoge solitaire punten, combinatie natte/zoute grond zijn allemaal aantrekkingspunten. Mensen met een alternatieve kijk op de wereld beweren dat de bliksem ook vaker inslaat op leylines of knooppunten van leylines.

7. Als het alleen maar bliksemt, kan je rustig naar buiten

Fout. Ook tijdens een elektrisch onweer, d.w.z. een onweer waarbij je alleen maar bliksem ziet, moet je binnen blijven want ook dan kan je getroffen worden door bliksem. Ben je toch buiten, vermijdt dan open velden, geïsoleerde hoge bomen en andere hoge objecten zoals GSMmasten. Blijf uit de buurt van water en ga niet op de grond liggen.

8. Zodra het stopt met donderen, kan je weer naar buiten

Nee. Het is beter om nog minstens 30 minuten binnen te blijven na de laatste donderslag. Opnieuw volgens de Amerikaanse nationale weerdienst worden mensen meestal niet door de bliksem getroffen op het hoogtepunt van een storm. De gemiddelde mens blijft dan echt wel binnen. Echter mensen weten niet dat bliksem kan inslaan op wel 16 kilometer van waar de regen valt. Als stelregel kan je aanhouden dat zolang je de donder kan horen, je binnen inslagafstand bent.

9. De secondentellen tussen donder en bliksem is folkloristische onzin

Verrassend genoeg is dit wel één van de overleveringen die gebaseerd is op feiten. Licht reist sneller dan geluid. Tel de seconden (duizend-één, duizend-twee, duizend-drie,etc.) tussen de bliksemflits en de donderklap. Deel dit door drie en je krijgt het aantal kilometers dat een onweer bij je vandaan is.

Opmerking : cijfers wat betreft het aantal mensen dat jaarlijks getroffen wordt door de bliksem en het aantal mensen dat dit niet overleeft, lopen vreemd genoeg heel erg uit elkaar. Ik ben uit gegaan van diverse websites en heb de meest voorkomende cijfers gekozen.

Bronnen

Yahoo Green
Wikipedia
Leerwiki
Goeievraag.nl
Quiro.nl